Zakaz handlu w niedziele i święta

BLOG » Zakaz handlu w niedziele i święta

Julia Kwasek - Radca prawny

 

Zakaz handlu w niedziele i święta

 

W dniu 1 marca 2018 r. weszła w życie ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2018 r. poz. 305) (dalej zwana "Ustawą").

 

Ustawa określa zasady dotyczące ograniczenia handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych w niedziele i święta. Przy czym przez święta należy rozumieć wszystkie dni wymienione w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. z 2015 r. poz. 90).

 

Zastosowanie Ustawy

 

Ustawa ma zastosowanie do pracowników, pracowników tymczasowych a także innych osób fizycznych, które wykonują pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.

 

Zgodnie z przepisami Ustawy w niedziele i święta w placówkach handlowych zabroniony jest handel, wykonywanie czynności związanych z handlem oraz powierzenie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem.

 

Definicje ustawowe 

 

Ustawa definiuje handel jako proces sprzedaży polegający na wymianie towaru lub wyrobu na środki pieniężne.

 

Nowe przepisy regulują także zakaz wykonywania innych czynności sprzedażowych, których definicja znacznie wykracza poza czynności powszechnie kojarzone z handlem, jak również dotyczy podmiotów świadczących usługi na rzecz handlu (np. centra logistyczne czy centra dystrybucyjne). Przez wykonywanie czynności związanych z handlem należy rozumieć wykonywanie w placówce handlowej czynności bezpośrednio związanych z handlem przez pracownika lub zatrudnionego, a także wykonywanie w takiej placówce przez pracownika lub zatrudnionego czynności związanych z magazynowaniem towarów lub ich inwentaryzacją. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako przykład czynności związanych z handlem wskazuje między innymi przyjmowanie i realizację zamówień, ekspozycję towaru, usuwanie produktów wadliwych lub przeterminowanych, pakowanie produktów, przygotowanie kas, rozdział gotówki.  

 

 

Ustawa posługuje się pojęciem placówki handlowej rozumianej jako obiekt, w którym jest prowadzony handel oraz są wykonywane czynności związane z handlem, w szczególności: sklep, stoisko, stragan, hurtownia, skład węgla, skład materiałów budowlanych, dom towarowy, dom wysyłkowy, biuro zbytu - jeżeli w takiej placówce praca jest wykonywana przez pracowniów lub zatrudnionych.

 

Wyjątki i okres przejściowy

 

Nowe przepisy przewidują wiele wyjątków od stosowania zakaz handlu w niedziele i święta oraz okres przejściowy stosowania Ustawy do 2020 r.  

 

Zakaz handlu bowiem nie obowiązuje między innymi na stacjach paliw, w aptekach, placówkach pocztowych, w placówkach handlowych w zakładach leczniczych, w placówkach handlowych w których przeważająca działalność polega na handlu: kwiatami, pamiątkami, prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych, w placówkach handlowych w których przeważającą działalnością jest działalność gastronomiczna, w piekarniach, cukierniach i lodziarniach, w placówkach handlowych w portach lotniczych, w placówkach handlowych, w których handel jest prowadzony przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek.

 

Należy zaznaczyć, iż zakazu handlu nie stosujemy również do tzw. handlu „e-commerce”. Zgodnie z Ustawą zakaz nie obowiązuje w sklepach internetowych i na platformach internetowych. Przy czym sprzedaż w sklepach internetowych powinna polegać na dokonaniu transakcji za pośrednictwem Internetu, zatem proces sprzedaży odbywać się musi na odległość, a  nie bezpośrednio w kontakcie z klientem.

 

 

W okresie przejściowym od dnia 1 marca do dnia 31 grudnia 2018 r. zakaz, nie obowiązuje w pierwszą i ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego. Natomiast w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2019 r. zakaz nie będzie obowiązywał w ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego. Podkreślenia wymaga jednak, że wyjątki te mają zastosowanie jedynie pod warunkiem, że w takie niedziele nie przypada święto.

 

 

W związku z powyższym w 2018 r. w każdym miesiącu, handel jest dopuszczalny w dwie niedziele, a w 2019 r. – w jedną niedzielę w miesiącu. Natomiast  od 2020 r.  handlować będzie można jedynie w 4 niedziele w roku. 

 

Jednocześnie zakaz handlu nie obowiązuje w kolejne dwie niedziele poprzedzające pierwszy dzień Bożego Narodzenia, niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy oraz ostatnią niedzielę przypadającą w styczniu, kwietniu, czerwcu i sierpniu.

 

Praca w Wigilię i Wielką Sobotę

 

Nowa Ustawa wprowadza ograniczenie handlu również w Wigilię oraz w Wielką Sobotę (dzień bezpośrednio poprzedzający dzień Wielkiej Nocy). Handel i wykonywanie innych czynności sprzedażowych w tych dniach będzie dozwolony jedynie do godziny 14:00.

 

Co ważne pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru jego czasu pracy z powodu wykonywania pracy w Wigilię lub w Wielką Sobotę do godziny 14:00. Aby obliczyć takie wynagrodzenie należy stosować zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego.

 

 

Kontrola i sankcja za łamanie ustawy

 

Kontrolę przestrzegania przepisów Ustawy w zakresie powierzania pracownikom lub zatrudnionym wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy. Inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzenia kontroli, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy.

 

Za złamanie przepisów Ustawy grożą poważne sankcje zarówno pieniżne jak i karne. Powierzenie wykonywania pracy w handlu lub czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu, podlega karze grzywny w wysokości od 1000 do 100 000 zł. Ta sama kara została przewidziana dla powierzenia pracy w Wigilię i Wielką Sobotę po godz. 14:00. Natomiast za złośliwe i uporczywe łamanie przepisów Ustawy grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności.