Ustawodawca zwiększa rolę mediacji

BLOG » Ustawodawca zwiększa rolę mediacji

Nicola Zięba, aplikantka radcowska
 

Od 1 stycznia br. weszła w życie Ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (zwana dalej: „Ustawą”). Wprowadza znaczące zmiany m.in. w Kodeksie postępowania cywilnego, celem których jest zachęcenie stron postępowania do rozwiązania sporu prawnego właśnie za pomocą mediacji. Autorka niniejszego artykułu postara się przytoczyć i opisać najważniejsze z wdrożonych zmian.
 

Mediacja przede wszystkim pozwala stronom na:
  • szybsze,
  • mniej kosztowne,
  • zazwyczaj także i bardziej satysfakcjonujące rozwiązanie toczącego się miedzy nimi sporu. Należy zaznaczyć, że wynik mediacji to porozumienie zwaśnionych uprzednio stron, zatem jej wynik zależy całkowicie od ich woli. Co do zasady w mediacji nie ma miejsca na władczą „ingerencję” sądu, która niekiedy kształtuje rozstrzygnięcie danej sprawy w nieco odmienny od woli stron sposób.

Co ulegnie zmianie?
 
Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę przewodniczący składu sędziowskiego dokonuje oceny, czy skierować strony do mediacji. W tym celu przewodniczący, jeżeli zachodzi potrzeba wysłuchania stron, może wezwać je do osobistego stawiennictwa na posiedzeniu niejawnym.
 
Sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania- dotychczas było to możliwe jedynie na pierwszej rozprawie, zaś później tylko w przypadku, gdy strony wyraziły zgodę na mediowanie. Dodatkowo, sąd może skierować do mediacji nie tylko 1 raz, jak dotychczas, tylko w każdym czasie, kiedy tylko uzna to za celowe.
 
Uzupełniającą kompetencją sądu jest także skierowanie stron na tzw. spotkanie informacyjne, prowadzone przez sędziego, referendarza sądowego, urzędnika sądowego, asystenta sędziego lub stałego mediatora. Spotkanie informacyjne dotyczy metod polubownego rozwiązywania sporów, w tym w szczególności mediacji. Jeżeli strona bez uzasadnienia nie stawi się na spotkanie informacyjne, sąd może obciążyć ją kosztami nakazanego stawiennictwa poniesionymi przez stronę przeciwną.

Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia o skierowaniu stron do mediacji, nie wyraziła na to zgody.
 
Strony uzyskały pierwszeństwo w wyborze osoby mediatora. Dopiero gdy nie dokonają wyboru, sąd kierując je do mediacji, wyznacza mediatora, który ma odpowiednią wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach danego rodzaju.
 
Zmianie uległ również termin zakończenia mediacji, który ustala sąd. Do tego czasu był to maksymalnie miesiąc- teraz zaś, aż 3 miesiące.
 
Istotne dla pełnomocnika (i nie tylko):
 
Ad. 1 Informacja
 
Od 1 stycznia br., niezbędnym elementem każdego pozwu, jest  zawarcie informacji, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia- art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.

Brak takiej informacji stanowić będzie brak formalny pozwu. Oczywiście decyzja strony, o nie przystąpieniu do mediacji jest w pełni akceptowalna, wystarczy jedynie napisać, dlaczego nie jest to według niej możliwe. 
 
Ad. 2 Poufność mediacji
 
Mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym są obowiązane zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedziały się w związku z prowadzeniem mediacji. Strony mogą jednak zwolnić mediatora i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym z tego obowiązku, jeżeli tylko taka będzie ich wola-  art. 183.4 § 2 k.p.c.
 
Ad. 3 Mediacja w postępowaniach upominawczych i nakazowych
 
Od 1 stycznia br. mediację będzie można również prowadzić w sprawach upominawczych i nakazowych, w których skutecznie wniesiono zarzuty. Do tego czasu nie było to możliwe- art. 183.8 § 3 k.p.c.
 
Ad. 4 Przerwanie biegu przedawnienia roszczenia

Jeżeli nie dochodzi do wszczęcia mediacji z powodów niezależnych od wierzyciela i pomimo jego aktywności- np. gdy dłużnik nie wyraża zgody na mediację- wierzyciel zachowuje pozytywne skutki związane z przerwaniem biegu przedawnienia roszczenia. Warunkiem przerwania biegu przedawnienia jest wniesienie pozwu w terminie 3 miesięcy od dnia:

a.    w którym mediator lub druga strona złożyli oświadczenie powodujące, że mediacja nie została wszczęta albo,
 
b.    następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia wniosku o przeprowadzenie mediacji, gdy mediator lub druga strona nie złożyli oświadczenia, o którym mowa w powyższym punkcie.
 
Jest to szczególnie istotne, gdy strony zawarły uprzednio umowę o mediację lub właśnie gdy strona składa wniosek o przeprowadzenie mediacji, lecz ten nie spotyka się z pozytywną reakcją strony przeciwnej- art. 183.6 § 3 k.p.c.

 
Podsumowując, mediacja zyskuje coraz to bardziej skuteczne instrumenty, by móc dzięki nim rozwiązać zaistniały między stronami spór. Jej stanowczymi zaletami to czas i mniejsze- w porównaniu do postępowania sądowego- koszty. Co jest jednak najważniejsze, by móc mediować konieczna jest zgodna wola stron, dopiero ona spowoduje, że będziemy zdolni do rozmowy i porozumienia.