Problematyka terminologii zawodu medycznego

BLOG » Problematyka terminologii zawodu medycznego

 

Emilia Kalecka - Praktykant

  
Kwestia wyodrębnienia zawodów medycznych spośród pozostałych zawodów nie jest oczywista i jednoznaczna. Jest to bowiem termin o szerokim znaczeniu i nie obejmuje jedynie lekarzy, ale również pielęgniarki, położne, czy farmaceutów. Istnieją również pewne zawody, których nazwanie medycznymi budzi wiele wątpliwości, jak na przykład psycholog, czy osoby trudniące się medycyną alternatywną. Uporządkowanie tego pojęcia jest istotne głównie z punktu widzenia merytorycznego zakresu, stosunkowo młodej gałęzi prawa, jaką jest prawo medyczne.

 
Ustawa

W art. 2 ustawy o działalności leczniczej znajduje się słowniczek pojęć używanych w owym akcie prawnym. Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 definicja osoby wykonującej zawód medyczny brzmi: "osoba uprawniona na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osoba legitymująca się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny”.
 
Ustawodawca przewiduje zatem dwie grupy osób wykonujące zawód medyczny:

 

   1)      uprawnione w oparciu o odrębne przepisy;
   2)      legitymujące się nabyciem specjalistycznych kwalifikacji.
 

Doktryna
 
Próbę wyjaśnienia tego pojęcia podjęła się oczywiście także doktryna. Zdecydowana większość opinii zgodnie przyjmuje, że jest to zawód angażujący się w zdrowie i życie ludzkie. Według Z. Leońskiego na zawód ten składają się rozmaite formy aktywności oraz osoby, które trudnią się zdrowiem w szerokim pojęciu, w tym również weterynarze, czy farmaceuci.[1] M. Ławniczak-Lehman podkreśla, że wykonywanie tego zawodu to nie tylko skupienie się na leczeniu, ale to również profilaktyka, czy opieka pacjentami.[2] Najprościej i najtrafniej ujmując pracownikiem medycznym będzie osoba, która posiada odpowiednie wykształcenie lekarskie, pielęgniarskie, położnicze, czy inne medyczne, a także uprawnienia do wykonywania praktyki zawodowej (np. dyplom, czy certyfikat).[3] Co więcej, zazwyczaj pojęcia osób wykonujących zawód medyczny i działalność leczniczą zazębiają się. Ową działalność leczniczą według ustawy o działalności leczniczej wykonuje albo podmiot leczniczy wyszczególniony w obszernym art. 4 komentowanej ustawy albo też lekarz lub pielęgniarka na podstawie art. 5. Jednak zdaniem Urszuli Walasek-Walczak w komentarzu do owej ustawy, wykonywanie innego zawodu medycznego niż lekarski, czy pielęgniarski, przez osobę, która nie wykonuje działalności leczniczej w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej, to również będzie  wykonywanie zawodu, który można nazwać medycznym.[4] 

Należy pamiętać zatem, że pod hasłem zawód medyczny nie kryje się jedynie szeroka gama lekarzy różnych specjalności, ale także pielęgniarki, położne, czy farmaceuci. Jednakże granica między zakwalifikowaniem i niezakwalifikowaniem pewnych zawodów do grupy medycznych, bywa bardzo cienka. Problematycznym przykładem może być lekarz trudniący się niekonwencjonalnymi sposobami leczenia. W kwestii tej zabrał głos Sąd Najwyższy i w wyroku z dnia 4 listopada 1998 r. o sygnaturze akt III SZ 1/98 stwierdził, że świadczenie usług bioenergoterapeutycznych nie jest wykonywaniem zawodu lekarza w rozumieniu ustawy o zawodzie lekarza, lecz prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.

 

Tak samo problematyczny zawód psychologa został wprost wykluczony przez ustawodawcę z grupy zawodów medycznych poprzez Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 sierpnia 2000 r. w sprawie określenia wykazu specjalności lekarskich oraz zawodów niemedycznych uprawniających do prowadzenia leczenia i rehabilitacji osób uzależnionych. W §  2 wspomnianego aktu normatywnego w wykazie ‘zawodów niemedycznych’ widnieje psycholog oraz pedagog.   

 

Podsumowując, definicja ustawowa zdaje się być, zbyt ogólna, a przede wszystkim nie zobowiązuje do posiadania wykształcenia medycznego. Co więcej ustawodawca używając pojęcia „zawód medyczny” zwraca się bezpośrednio jedynie do lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek, położnych oraz farmaceutów. To doktryna prawa dodaje do tej wyliczanki również diagnostę laboratoryjnego, jako podmiot wykonujący zawód medyczny. Aby odróżnić wykonywanie świadczeń zdrowotnych przyporządkowanych do działań medycznych od innych świadczeń wykonywanych na rzecz zdrowia, należy wskazać za D. Karkowską dwie obiektywne przesłanki zawodu medycznego:

 

1)    wykształcenie medyczne;

2)    umiejętności nabyte w ramach praktyki.[5]
 
 

[1] Z. Leoński, Materialne prawo administracyjne, C.H. Beck, Warszawa 2009
[2] M. Ławniczak-Lehman, Pojęcie zawodów medycznych w świetle prawa i doktryny prawniczej, Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny, Rok LXIII - zeszyt 1-2, 2001,  s. 40

[3] A. Fiutak, Zawody w ochronie zdrowia. Wymogi kwalifikacyjne i obowiązki zawodowe, zasady zatrudniania i wynagradzania,  C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 12

[4] U. Walasek-Walczak, Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz., red. nau. Filip Grzegorczyk, LexisNexis, Warszawa 2013, s. 22

[5] D. Karkowska, Zawody medyczne, Wolters Kluwer, Warszawa 2012, s. 127 i nast.