Odwołanie pracownika przez pracodawcę z urlopu

BLOG » Odwołanie pracownika przez pracodawcę z urlopu

Aleksandra Dudzińska- Praktykant

 

Przerwanie przez pracodawcę urlopu pracownika reguluje art. 167§1 kodeksu pracy i należy do wyjątków od zasady przysługiwania pracownikowi nieprzerwanego urlopu z art. 152§1 k.p.

 

Istnieją dwie przesłanki, które pozwalają pracodawcy na przerwanie urlopu pracownika, jednak aby były skuteczne, muszą one wystąpić łącznie:

  • wystąpienie okoliczności nieprzewidzianych w chwili rozpoczynania urlopu,
  • nieobecność pracownika w zakładzie pracy, ze względu na te okoliczności, jest konieczna

W piśmiennictwie za okoliczności, ze względu na które obecność pracownika w zakładzie pracy jest konieczna, uznaje się np.: potrzebę usunięcia awarii urządzenia (podczas gdy tylko pracownik będący na urlopie ma kwalifikacje niezbędne do dokonania tej czynności), kontrolę dotyczącą stanowiska pracy danego pracownika, lub przesunięcie terminu rozprawy sądowej, w której pracownik reprezentuje pracodawcę.

Istnieje pogląd, iż inicjatywą dotyczącą przerwania urlopu może wystąpić sam pracownik. Nie istnieje co prawda żaden przepis lub orzeczenie mówiące o tym wprost, jednak nie istnieją również żadne przepisy które sprzeciwiałyby się takiemu postępowaniu pracownika, o ile zachodzić będą wyżej wymienione przesłanki.

Przepisy nie regulują formy odwołania z urlopu, co oznacza, że dla oświadczenia pracodawcy w tym przedmiocie dopuszczalna jest każda forma.

Oceny przyczyn uzasadniających odwołanie pracownika z urlopu dokonuje pracodawca. Nie musi on jednak uzasadniać swojej decyzji aby obowiązywała ona pracownika, a także pracownik nie może sprzeciwić się decyzji, uznając że uzasadnienie pracodawcy nie uzasadnia odwołania go z urlopu.

Odwołanie pracownika z urlopu musi zostać złożone pracownikowi w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią. Jest to zasada, która w rzeczywistości tworzy bardzo wiele problemów i dylematów, ponieważ co do zasady pracownik nie ma obowiązku odbierania telefonu ani e-maili podczas urlopu- chyba że regulamin pracy zawiera takie zastrzeżenie. W związku z powyższym, w celu skontaktowania się z pracownikiem, pracodawca potrzebuje informacji o miejscu pobytu pracownika, podczas gdy pracownik nie jest zobowiązany do udzielania pracodawcy takiej informacji. W piśmiennictwie wyrażane są dwa poglądy odnośnie tej kwestii. Pierwszy z nich mówi, że pracownik powinien zostawić pracodawcy adres swojego pobytu przed udaniem się na urlop. Dugi zaś mówi, że pracownik co do zasady nie jest zobowiązany do podawania pracodawcy informacji o miejscu swojego pobytu podczas urlopu i jedynie w wyjątkowych sytuacjach pracodawca może domagać się takiej informacji od pracownika- na podstawie obowiązku pracownika do dbałości o dobro zakładu pracy (art. 100§2 pkt 4 k.p.). W celu rozstrzygnięcia tego sporu najlepiej jest przemyśleć która z wartości jest ważniejsza: niezakłócony odpoczynek pracownika czy też ochrona interesu pracodawcy. Rozsądnym rozwiązaniem wydaje się być obowiązek poinformowania pracodawcy przez pracownika o sposobie i możliwości skontaktowania się z nim podczas urlopu. Co do zasady dotyczy to jednak nie każdego pracownika a jedynie specjalistów posiadających specjalne kwalifikacje i umiejętności, co powoduje iż inni pracownicy w razie potrzeby nie są w stanie ich zastąpić.

Co do zasady nie wolno odwołać pracownika z urlopu na żądanie, gdyż godziłoby to w charakter tego urlopu, jednak w nadzwyczajnych, szczególnych sytuacjach i takie odwołanie jest uznawane za możliwe jeśli spełni przesłanki.

Bezwzględnie niedopuszczalne jest odwołanie pracownika z urlopu w celu zwolnienia go z pracy, gdyż jedna z przesłanek wskazuje iż obecność odwoływanego pracownika w pracy musi być konieczna.

 

Kolejnym aspektem regulowanym w ramach tego przepisu jest zwrot kosztów w związku z odwołaniem pracownika przez pracodawcę z urlopu. Pracodawca może być zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych jedynie przez pracownika lub także przez jego rodzinę, w przypadku gdy pracownik z urlopu powrócił z rodziną. Za koszty podlegające zwrotowi uznawane są jedynie te, które są bezpośrednio związane z odwołaniem pracownika z urlopu przez pracodawcę. Za takie uznaje się przykładowo: koszt pobytu (także tego niewykorzystanego) w hotelu, pensjonacie, kwaterze prywatnej, sanatorium lub ośrodku wczasowym oraz koszty podróży tj. biletów lotniczych, na statek lub kolejowych a także wydatków poniesionych na paliwo. Obowiązek udowodnienia poniesionych kosztów i ich wysokości spoczywa na pracowniku.

Pracodawca nie ma obowiązku zwrócenia pracownikowi utraconych korzyści, które pracownik przewidywał w związku z podjęciem w czasie urlopu pracy zarobkowej u innego pracodawcy. Nie zwraca on także kosztów które nie były bezpośrednio związane z urlopem np. za sprzęt turystyczny zakupiony przed urlopem, za kurs językowy odbyty przed wyjazdem za granicę.

 

Odwołanie przez pracodawcę pracownika z urlopu jest poleceniem pracodawcy. Nie musi ono oznaczać zakończenia przez takiego pracownika urlopu, może być on kontynuowany po ustaniu ważnej przyczyny która była przesłanką przerwania urlopu.

W przypadku gdy pracownik odmówi powrotu z urlopu pracodawca może nałożyć na niego karę porządkową lub nawet uznać takie zachowanie za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych i rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. W takim przypadku pracownik może odwołać się poprzez złożenie pozwu o przywrócenie go do pracy lub z żądaniem odszkodowania, wówczas pracodawca musi udowodnić że odwołanie z urlopu pracownika spełniało niezbędne przesłanki, tj. że obecność tego pracownika w pracy była niezbędna, oraz że w czasie udzielania urlopu sytuacji tej nie dało się przewidzieć.

W przypadku gdy pracodawca bezprawnie odwoła pracownika z urlopu, wówczas odpowiada on za rzeczywiste straty oraz utracone przez pracownika korzyści, w granicach typowego związku przyczynowego między działaniem pracodawcy a szkodą pracownika.

 

 


1. Kosut, Anna. Art. 167. W: Kodeks pracy. Komentarz, wyd. III [online]. Wolters Kluwer, 2017-04-01 11:14 [dostęp: 2017-06-20 12:51]. Dostępny w Internecie: https://sip.lex.pl/#/komentarz/587329235/490868
2. Marek, Andrzej. Odwołanie pracownika z urlopu [online]. Służba Pracownicza, 2010, nr 10. s. 8-11, 2017-04-12 16:49 [dostęp: 2017-06-20 12:53]. Dostępny w Internecie: https://sip.lex.pl/#/publikacja/151116871
3.Lenart, Bożena. Przerwanie urlopu wypoczynkowego [online]. Służba Pracownicza, 2003, nr 6. s. 21, 2017-04-12 16:31 [dostęp: 2017-06-20 12:54]. Dostępny w Internecie: https://sip.lex.pl/#/publikacja/151032212